Алматы қ., A25D6H8, Достық даңғылы, 136, 8-қабат

Нұр-Сұлтан қ., Z00T6E0, Иманов көшесі, 11, 104-кеңсе

Тел: 1460

Алматы қ., A25D6H8, Достық даңғылы, 136, 8-қабат

Нұр-Сұлтан қ., Z00T6E0, Иманов көшесі, 11, 104-кеңсе

Тел: 1460

ҚДКБҚ кепілдік берілген өтемді қалай төлейтіндігі туралы

Дәрменсіздікке душар болған банктегі депозиттердің сақталуына кепілдік беру – әлемнің 140 елі үшін қалыпты стандарт.

Қазақстанда жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің депозиттері қорғалған. Егер банк лицензиясынан айырылатын болса, Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (ҚДКБҚ, Қор) оның міндеттемелерін өз жауапкершілігіне алып, салымшылардың ақшаларын төлейді.

ҚДКБҚ теңгеде және шетел валютасында ашылған барлық депозиттерге: салымдардағы, банк шоттары мен төлем карточкаларындағы ақшалардың сақталуына кепілдік береді. Кепілдік берілген ең жоғары соманың көлемі депозиттің түрі мен қай валютада ашылғандығына тікелей байланысты.

Қор әр кезеңде еріксіз таратылған Астана Банкі, Qazaq Banki, Валют-Транзит Банк және басқа да банк салымшыларына өтем төледі. Салымшылардың өтініш беруіне қарай өтем төлеу жалғасып жатыр. Күні бүгінге дейін орындалған міндеттемелердің көлемі – 77 миллиард теңгеге жетті.



Банкті лицензиясынан айырған күннен бастап ақша төлеуге дейінгі мерзім – 35 жұмыс күні

Банк барлық банк операцияларын жүргізуге арналған лицензиядан айырылды

Банктерге лицензия беретін және қайтарып алатын ұйым – Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (Агенттік) (2020 жылға дейін бұл өкілеттікті Ұлттық Банк атқарды).

Банктің лицензиясынан айырылғаны туралы ақпарат сол күні телеарналарда, интернетте және әлеуметтік желілерде жария етіледі. Ресми ақпарат көздері – Агенттік пен ҚДКБҚ.

Лицензиясынан айырылған банктің барлық банк операцияларын және өзге де қызметтерді жүзеге асыруға құқығы жоқ.


  1. Банкте уақытша әкімшілік жұмыс істейді – оның құрамына Агенттік, ҚДКБҚ және осы банктің кейбір қызметкерлері енеді. Уақытша әкімшілік банкті басқарады, мүліктердің сақталуын қамтамасыз етеді, бұрын берілген қарыздар бойынша төлемдер қабылдайды және қажет жағдайда салымшыларға банк шоттары бойынша үзінді көшірмелер береді.
  2. Банк салымдардан, карточкалар мен шоттардан ақша төлемейді және аудармайды.
  3. Банктен қарыз алғандар несиелерін кесте бойынша өтейді.


Заң банк салымшылары – жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің депозиттерін қорғайды. Салымшылардың өтемді қалай алатындығы – банк лицензиясынан айырылған күннен бастап 35 жұмыс күні ішінде шешіледі. Кепілдікті жүзеге асырудың алғашқы жолы – жеке тұлғалардың депозиттерін басқа, істеп тұрған банкке аудару. Екінші жолы – ақшаны Қордың арнайы резервінен төлеу.

Депозиттер басқа банкке өткізілуі мүмкін

20 жұмыс күні

Егер банктің активтері мен мүліктері жеткілікті болса, мысалы, жұмыс істейтін кредиттер портфелі бар болған жағдайда уақытша әкімшілік лицензиясынан айырылған банктің активтері мен мүліктерін, олардың ішінде жеке тұлғалардың депозиттерін басқа банкке өткізу туралы шешім қабылдауға құқылы. Ол Агенттік тарапынан мақұлданады. Шешімді дайындауға және мақұлдауға берілген уақыт – банк лицензиясынан айырылған күннен бастап - 20 жұмыс күні.

Оң шешім қабылданған жағдайда жеке тұлғалардың депозиттері сатып алушы банкке беріледі. Ол – ол қаржы жағынан тұрақты, филиалдық желісі жеткілікті банк. Осылайша жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің депозиттері осы банкке бірі қалмай, толығымен өткізіледі.

Активтердің сапасын бағалауға кететін уақытты ескерсек, депозиттер басқа банкке жақын айларда табысталады. Салымшылардың ақшалары сатып алушы банктегі депозиттік шоттарға есепке алынады. Әрі қарай бұл шоттар бойынша қалыпты банк қызметтері көрсетіледі.

Басқа жағдай – уақытша әкімшіліктің шешімі қабылданбады немесе Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мұндай операцияны жүргізуге тыйым салды. Мұндай кезде салымшылармен Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры есеп айырысады.


Сатып алушы банк – бұл лицензиясынан айырылған банктің салымшылары алдындағы міндеттемелерін өзіне алуға келіскен банк. Есесіне ол осы банктің активтеріне, мысалы, кредиттік портфеліне немесе мүліктеріне ие болады. Сатып алушы банк жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің салымдарын өзіне бірін қалдырмай алады. Ал салымшылар ақшаларын алуға, аударуға немесе осы банкте қалдыруға құқылы.

Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры төлемдердің басталу күні мен агент банк туралы хабарлайды.

10 жұмыс күні

Қор өтем ақшаны банк лицензиясынан айырылған күннен бастап 35 жұмыс күні ішінде төлей бастайды.

Ақша салымшылардың өтініш бергендеріне қарай төленеді. Өтініштерді қабылдауды және ақша төлеуді агент банк жүзеге асырады. Қор оны жұмыс істейтін банктер арасынан конкурстық негізде таңдап алады.

Банк барлық банк операцияларын жүргізу лицензиясынан айырылған күннен бастап 25 жұмыс күні ішінде оның уақытша әкімшілігі банкті лицензиясынан айыру күніне қарай жасалған депозиторлар тізімі мен өтем ақшаның есебін Қорға тапсырады. Бұл есеп агент банкке беріледі. ҚДКБҚ банк лицензиясынан айырылған күннен бастап 30 жұмыс күні ішінде агент банктің тағайындалғандығы, төлемдердің басталу күні мен мерзімі туралы ресми баспасөз басылымдарында хабарлап, арнайы ақпараттық хабарлама әзірлейді. Ол телеарналарда, интернетте және әлеуметтік желілерде жарияланады. Ресми ақпарат көздері – ҚДКБҚ, Агенттік және агент банктің сайты.



Агент банк – бұл лицензиясынан айырылған банктің салымшыларынан өтініштер қабылдап, оларды қарап, Қор атынан және есебінен ақша төлейтін, жұмыс істеп тұрған банк. Мысалы, Астана Банкінің салымшыларына агент банк ретінде Еуразиялық банк, Qazaq Banki салымшыларына Банк ВТБ (Қазақстан) қызмет көрсетті. Агент банкпен жасалған келісімнің қолданылу мерзімі барысында осы банктің кез келген бөлімшесіне жұмыс күндері өтініш беруге болады.

Агент банк өтініштерді қабылдап, ақша төлей бастайды

05 жұмыс күні

Агент банкке баруды Қордың онымен жасаған келісімінің қолданылу мерзімі ішінде жоспарлаңыз: агент банктегі ақша барлық салымшыларға жетеді. Агент банк арқылы төлеу мерзімі аяқталған соң өтінішті тікелей Қорға беруге болады. Бұл жағдайда Қор ақшаны салымшының өтінішінде көрсетілген банк шотына аударады.

Салымшылар кепілдік берілген өтемді ҚДКБҚ арнайы резервінен алады – бұл резерв заң бойынша алдын ала жасалады және банк дәрменсіз болған жағдайда салымшыларға өтем төлеу үшін ғана пайдаланылады.

Барлығы 35 жұмыс күні

Өтем ақшаны төлеу: нені есте сақтау қажет?

1. Ең жоғары төлемақы

ҚДКБҚ лицензиясынан айырылған банктің міндеттемелерін өзіне алып, депозиттегі бүкіл соманы өтейді, бірақ бір салымшыға төленетін төлемақының шекті көлемі бар.

Кепілдік берілген шекті соманың көлемі депозиттің түрі мен валютасына байланысты:


  • 5 миллион теңге – шетел валютасындағы кез келген депозит;
  • 10 миллион теңге – жинақ салымнан басқа, теңгедегі барлық депозиттер: салымдар, төлем карточкалары, банк шоттары;
  • 15 миллион теңге – теңгедегі жинақ салымдар.

Егер бір банкте түрі мен валютасына қарай әр түрлі депозиттер ашылған болса, бір салымшыға бір банкте ашылған барлық депозиттері бойынша төленетін ең жоғары сома – 15 миллион теңге.

ҚДКБҚ ақшаны банк лицензиясынан айырылған күні есептелген сыйақымен бірге төлейді. Ал шетел валютасындағы салымдардың өтем ақшасы банк лицензиясынан айырылған күнгі айырбас бағамы бойынша теңгемен төленеді.


Депозит бойынша кепілдікті есептеңіз

2. Агент банкте

Агент банктің бөлімшелері кепілдік берілген өтемді төлеуге өтініштер қабылдап, оларды қарастырып, ақша төлейді. Егер салымшы өзі келетін болса, жеке басын куәландыратын куәлігімен бөлімше менеджеріне жүгініп, арнайы үлгі бойынша өтініш толтырады. Өтініш 5 жұмыс күні ішінде қаралады.

Агент банктің қызметкерлері ерекше жағдайларды да қарауға уәкілетті. Мысалы, сенім білдірілген азаматтар сенімхат бойынша, мұрагерлер мұрагерлік куәлігі бойынша және ата-аналар кәмелетке толмаған балаларының атына ашылған депозиттер бойынша жүгінуі мүмкін. Мұндай жағдайда агент банк өтініш бергендердің құқығын растайтын қосымша құжаттар талап етіп, оларды үйреншікті банк рәсімі және заңнама бойынша тексереді.

Есептелген өтем ақшаның сомасымен келіспеген салымшылардың арызын лицензиясынан айырылған банктің басқарушысы – уақытша әкімшілік немесе тарату комиссиясы қарайды. Уақытша әкімшілік пен тарату комиссиясының байланыс телефондарын Қор мен Агенттік және лицензиясынан айырылған банктің сайтынан таба аласыз.

3. Өтемді: қолма-қол ақшамен алуға, басқа банкке аударуға немесе осы банкте жаңа депозитке салуға болады

Агент банкте өтем ақшаға иелік етудің үш тәсілі ұсынылады:


  • кассадан қолма-қол ақшамен алу;
  • кез келген банктегі қолданыстағы шотқа аудару;
  • осы агент банкте жаңа депозитке салу.

Егер ақшаңызды басқа банктегі шотыңызға аударғыңыз келсе – өтінішіңізде сол шотыңыздың 20 санды жеке IBAN нөмірін көрсетіңіз. Бұл нөмірді интернет-банкинг арқылы немесе сол банк бөлімшесінен алдын ала алып алуыңызға болады. Агент банк төлемді басқа банкке аударғаны үшін стандартты тариф бойынша комиссия алуы құқылы.

Жаңа депозитті ешқандай қиындықсыз ашу үшін салық жөнінен берешегіңіздің бар-жоғын анықтап алыңыз.

Агент банк басқа да қызметтер ұсынуы мүмкін. Мысалы, банк карточкасын шығарып, үйіңізге апарып беру сервисі.

4. Жеке жағдайлар

Сенімхат

Агент банк салымшылардың сенім білдірген тұлғаларының өтінішін де қарайды. Сенімхатты нотариус куәландыруы қажет.

Агент банк бас сенімхатты, сондай-ақ арнайы немесе біржолғы сенімхатты да қабылдайды.

Егер сенімхат шет тілінде жазылған болса, салымшының өкілі сенімхатпен бірге оның мемлекеттік немесе орыс тіліне аударылған нұсқасын да ұсынады. Аударма нотариат арқылы куәландырылуы тиіс. Бұдан басқа апостиль қою немесе консулдық заңдастыру талап етілуі мүмкін.



Кәмелетке толмағандар

14 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар атынан агент банкке олардың ата-аналары жүгінеді. Растаушы құжат – өз атына банк шоты немесе салымы ашылған баланың туу туралы куәлігі.

14 жастан 18 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандарға ашылған депозиттер бойынша өтем ақшаны ата-аналарының жазбаша рұқсаты бойынша кәмелетке толмағандардың өздері немесе ата-аналары ала алады.

Бұл ереже кәмелетке толмағандардың қорғаншыларына және басқа да заңды өкілдеріне қолданылады. Мұндай жағдайда бала асырап алу туралы құжаттар, патронат үлгісіндегі қамқорлық бойынша – қорғаншылық және қамқоршылық органы мен патронатты ата-ана арасында жасалған баланы тәрбиелеуге беру туралы шарт, қорғаншылық және қамқоршылық органдары берген қорғаншылықты (қамқоршылықты) бекіту туралы куәлік немесе басқа да растаушы құжаттар ұсынылады.



Салымшының тегін, есімін немесе әкесінің атын ауыстыру

Салымшылар ата тегі, есімі немесе әкесінің аты өзгергендігін агент банкте АХАЖ органдары берген неке туралы куәлігі немесе ата тегі, есімі немесе әкесінің атының өзгергендігі туралы куәлік арқылы растайды.



Азаматтықты ауыстыру

Қазақстан Республикасының азаматтығын ауыстырған немесе одан айырылған салымшылар агент банкке шет мемлекеттің (шетелдік паспорт) паспортын, қажет жағдайда Қазақстан Республикасының ішкі істер органдары берген азаматтығын тоқтатқандығы туралы анықтама немесе азаматтығы жоқ адамның куәлігін ұсынады.



Шетелдік азаматтар

Шетелдіктер Қордан кепілдік берілген өтемді Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең дәрежеде алуға құқылы. Оны алу үшін жеке басты куәландыратын куәліктен басқа (шетелдіктің паспорты) Қазақстан Республикасының мемлекеттік кіріс органдары беретін тіркеу куәлігі қажет.



Мұрагерлер

Мұрагерлер мұрагерлік құқығын немесе мұра қалдырушының ақшасын пайдалану құқығын растайтын құжаттың нотариус куәландырған көшірмесі мен салыстыру үшін түпнұсқасын ұсынады.

5. Агент банк арқылы өтем ақшаны төлеу аяқталған соң

Өтем ақшаны агент банк арқылы алу мерзімі аяқталғанға дейін осы банкке жүгінбеген салымшылар өтініштерін тікелей Қорға тапсыруға құқылы. ҚДКБҚ өтінішті қарап, өтемді қолма-қол ақшасыз төлеммен өтініште көрсетілген банк шотына аударады.

Өтініштер Қордың Алматы қаласындағы бас кеңсесінде және Нұр-Сұлтан қаласындағы өкілдігінде қабылданады:



  • Алматы қ., A25D6H8, Достық даңғылы, 136, 8 қабат;
  • Нұр-Сұлтан қ., Z00T6E0, Иманов көшесі, 11, 104 кеңсе.

6. Депозиттің кепілдік берілген ең жоғары сомадан артық қалдығын төлеу

Қор кепілдік берілген ең жоғары сомадан асатын қалдығы бар депозиттер бойынша тек кепілдік берілген шекті соманы ғана өтейді, ал одан артық ақшаны қайтару міндеттемесі банктің тарату комиссиясына жүктеледі.



Тарату комиссиясы соттың банкті еріксіз тарату туралы шешімі заңды күшіне енген күні тағайындалып, жұмысқа кіріседі. Тарату комиссиясы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі, ҚДКБҚ және банктің кейбір қызметкерлерінен құралады. Оның міндеті: банкті жабуға дайындау, активтері мен мүліктерін сатып, кредит берушілермен, олардың ішінде кепілдік берілген ең жоғары сомадан артық қалдығы бар депозиттердің иелерімен жеткенінше есеп айырысу. Мұндай салымшылар алдындағы міндеттеме - банк кредиторларының талаптарын қанағаттандырудың 4-ші кезектілігіне жатады (жалпы 10 кезек бар). Тарату комиссиясы кредиторлармен банктің активтері мен мүліктерін сатудан түскен ақшаның жеткеніне қарай есеп айырысады.


Тарату комиссиясы міндеттемелерді салымшылардың бекітілген мерзім ішінде тапсырған өтініштері негізінде мойындайды.


  1. Соттың банкті еріксіз тарату туралы шешімі заңды күшіне енгендігін күтіңіз. Бұл ақпарат сол күні телеарналар мен интернет беттерінде жарияланады. Ресми ақпарат көздері – ҚДКБҚ, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі және лицензиясынан айырылған банктің сайты. Тарату комиссиясы осы күні тағайындалады.
  2. Осы күннен бастап тарату комиссиясы тағайындалады.

  3. Тарату комиссиясының кредиторлардың өтінішін қабылдауды бастау туралы хабарламасының жарияланғанын күтіңіз. Жариялау мерзімі – банкті еріксіз тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап 10 жұмыс күні.
  4. Өтінішті тарату комиссиясына тікелей келіп, немесе пошта арқылы ұсыныңыз. Ереже бойынша өтінішерді қабылдау мерзімі оларды қабылдауды бастау туралы хабарлама ресми БАҚ көздерінде жарияланған күннен бастап кемінде – 2 ай. Ал өтініштерді қабылдау туралы түбегейлі шешімді тарату комиссиясы қабылдайды. Байланыс телефондарын Агенттіктің, Қордың және лицензиясынан айырылған банк сайтынан іздеңіз. Қызметкерлер ақшаңызды аудару мақсатында қажетті деректемелерді нақтылай алуы үшін өтінішіңізде барлық мүмкін болатын байланыс телефондарын көрсетіңіз.
  5. Міндеттеме тізілімге енгізілген соң тарату комиссиясы пошта арқылы жауап жолдайды.

    Банктің мүліктері сатылу нәтижесіне қарай тарату комиссиясы ақшаны бір кезектегі барлық кредиторлар арасында тепе-тең үлестіреді.

    Тарату үдерісінің барысын Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі, ҚДКБҚ және лицензиясынан айырылған банктің сайты арқылы қадағалаңыз.


Өтініштердің үлгілері (таратылатын банктердің депозиторлары үшін)


docx

Агент банкте кепілдік берілген өтемді төлеу туралы өтініш (таратылатын банктер үшін)..doc

56.32 KB


docx

Қорда кепілдік берілген өтемді төлеу туралы өтініш (таратылатын банктер үшін).doc

49.664 KB


Сомасы бір мың теңгеден асатын өтем бойынша өтінішті Қорға пошта арқылы жолдаған жағдайда өтініштегі қол мен жеке басты куәландыратын құжаттың көшірмесін нотариус арқылы куәландыру қажет.


docx

Өтемақыны төлеу туралы өтінішке қоса тіркелетін ескертпе.doc

56.832 KB



Өтініштер үлгісі (лицензиясынан айырылған банктердің депозиторлары үшін)

docx

Агент банкте кепілдік берілген өтемді төлеу туралы өтініш (лицензиясынан айырылған банктер үшін).doc

56.32 KB


docx

Қорда кепілдік берілген өтемді төлеу туралы өтініш (лицензиясынан айырылған банктер үшін).doc

53.248 KB


Сомасы бір мың теңгеден асатын өтем бойынша өтінішті Қорға пошта арқылы жолдаған жағдайда өтініштегі қол мен жеке басты куәландыратын құжаттың көшірмесін нотариус арқылы куәландыру қажет.


docx

Өтемақыны төлеу туралы өтінішке қоса тіркелетін ескертпе.doc

56.832 KB


Түйіндеме

  • Егер банк лицензиясынан айырылса, Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры осы банктің салымшылары – жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер алдындағы міндеттемелерді өз жауапкершілігіне алады. Өтемнің шекті сомасы депозиттің түрі мен валютасына байланысты.
  • ҚДКБҚ кепілдік берілген өтемді банк лицензиясынан айырылған күннен бастап 35 жұмыс күні ішінде төлей бастайды.
  • Конкурстық негізде таңдап алынған агент банк лицензиясынан айырылған банк салымшыларынан өтініштер қабылдап, оларды қарап, ақша төлейді. Қордың агент банкпен арадағы келісімінің қолданылу мерзімі аяқталғанша осы банкке кез келген күні жүгінуге болды - ҚДКБҚ бұл ақпаратты жариялайды.
  • Кепілдік берілген ең жоғары сомадан артық қалдығы бар депозиттер бойынша міндеттемені банктің тарату комиссиясы өз жауапкершілігіне алады. Міндеттеме кредиторлар талаптарының тізіліміне енгізілуі үшін өтінішті белгіленген мерзім ішінде тарату комиссиясының мекенжайына келіп тапсыруға немесе пошта арқылы жолдауға болады. Өтініштер қабылдауды бастау күні мен қабылдау мерзімі туралы ақпаратты тарату комиссиясынан нақтылаңыз.
  • Банкті лицензиясынан айыру, агент банкті тағайындау, төлемдердің басталуы мен аяқталуы сияқты оқиғалар теледидар мен ғаламтордағы жаңалықтарда шұғыл жарияланады. Ресми ақпаратты Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің, ҚДКБҚ-ның немесе агент банктің немесе лицензиясынан айырылған банктің сайттарынан іздеңіз.